Woordenlijst
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
Arm
De lees/schrijf koppen van een harddisk zijn gemonteerd aan een draaibare arm, zodat ze elk gebied van de schijf kunnen bereiken. Deze arm wordt aangedreven door een ultrasnelle motor, zodat snel gegevens van verschillende plaatsen op de schijf gelezen kunnen worden.
ASCII
American Standard Code for Information Interchange
ASCII is een standaard om een aantal letters, cijfers, leestekens en andere symbolen te representeren en aan ieder teken in die reeks een geheel getal te koppelen, waarmee dat teken kan worden aangeduid.
ATA
Advanced Technology Attachment
ATA/IDE is een standaard interface die de communicatie tussen het moederbord van een computer en schijfstation mogelijk maakt. ATA/IDE wordt hoofdzakelijk gebruikt voor de aansturing van harde schijven en cd-rom stations. Het krijgt ook wel eens de naam Parallel-ATA/PATA/P-ATA.
Back-Up
Een Back-Up is een reservekopie van gegevens die zich op een gegevensdrager bevinden. Meestal wordt de term back-up gebruikt voor gegevens op bijvoorbeeld de harde schijf van een computer. Deze kopieën worden preventief gemaakt om belangrijke gegevens veilig te stellen voor het geval de gegevens op de originele drager verloren gaan of beschadigd raken. Indien nodig kan een back-up weer op een vergelijkbare originele drager teruggezet worden.
Bit
Een bit is de kleinste eenheid van informatie, namelijk een symbool of signaal dat twee waarden kan aannemen: aan of uit, ja of nee, hoog of laag, geladen of niet geladen. Het binaire talstelsel stelt deze waarden voor met 1 en 0. Het woord bit is een samentrekking van de Engelse woorden binary en digit.
Blu-Ray
Blu-Ray is een formaat waarmee informatie op een optische schijf wordt opgeslagen. Het formaat is met name bedoeld als digitaal opslagmedium voor speelfilms in HDTV (720p- of 1080p-resolutie). De uitlezing gebeurt met behulp van violet laserlicht met een golflengte van 405nm. Stadaard dvd’s en cd’s gebruiken een rode laser met een golflengte van respectievelijk 650nm en 780nm. Zo kan er 50GB op een Blu-Ray disc opgeslagen worden.
Cache
Een cache is een opslagplaats waarin veelgebruikte data tijdelijk worden opgeslagen om sneller toegang tot deze data mogelijk te maken. De term cache wordt meestal gebruikt voor zowel de data die gecacht worden als voor de opslagplaats waar deze data gecacht worden.
CD
Compact Disc
Een cd is een optische schijf, die oorspronkelijk voor de opslag van muziek werd gebruikt, maar die sinds een paar jaar na de introductie ook voor opslag van andersoortige gegevens wordt ingezet zoals de cd-rom. Er kan 700Mb op aan data en/of muziek.
CD-R
Compact Disc-Recordable
Dit is een type CD-rom die eenmalig beschreven kan worden met data, muziek en/of video.
CD-RW
Compact Disc-Rewriteable
Dit is een CD-rom die men niet alleen kan lezen of schrijven, maar ook kan wissen voor hergebruik.
CD-ROM
Compact Disc-Read Only Memory
Alleen lezen media waarop men ongeveer 650MB tot 700MB aan computer data kan plaatsen. Een van de meest gebruikte vormen van software distributie wordt echter langzaam verdrongen door DVD’s.
Cipher
Een Cipher is de sleutel van een encryptie/decryptie algortime. Zonder Cipher is er in veel gevallen geen mogelijkheid tot terughalen van gecodeerde gegevens.
Controller
Geheel van elektronische schakelingen die een bepaald randapparaat besturen; een voorbeeld is de harddisk-controller. De controller zorgt ervoor dat de harde schijf de juiste 'stuursignalen' krijgt om in actie te komen (om de gegevens op de schijf te 'schrijven'). Omgekeerd geeft de controller ook de juiste signalen door om gegevens van de schijf op te halen. Stel je een schijfcontroller voor als een kaart die in directe verbinding staat met de harde schijf. Deze controllerkaart ontvangt de gegevens die vanuit het (interne) RAM-geheugen naar het externe geheugen gestuurd moeten worden en dus op de harde schijf moeten worden weggeschreven. Er zijn twee soorten controllers: EIDI (Enhanced Integrated Drive Electronics), die met vier apparaten tegelijk kan werken; dit kunnen naast de harde schijf bijvoorbeeld een cd-romspeler of een scanner zijn. Een moderne versie is de SCSI-controller (Small Computer Systems Interface), die zestien tot twintig apparaten aan kan sturen, ook de SAS varianten kunnen hetzelfde aantal apparaten aan afhankelijk van controller type.
CPU
- Zie processor -
CVE
- Zie processor -
DAS
Direct Attached Storage
DAS staat voor een opslagmedium dat direct aangesloten is op een computersysteem en dat gegevens vasthoudt als de computer niet aan staat. Over het algemeen wordt onder DAS verstaan een of meerdere harde schijven die bijvoorbeeld via IDE, S.ATA of SCSI aangesloten zijn.Het alternatief voor DAS zijn SAN (Storage Area Network) en NAS (Network Attached Storage) systemen, waarbij de opslag in een extern opslagsysteem gebeurt dat via een netwerk benaderd kan worden.
DAT
Digital Audio Tape
De DAT-tape is een soort hoger kwaliteit cassettebandje waarop tweekanaals geluid digitaal wordt opgeslagen. DAT tapes zijn nog wel relatief populair als back-upmedium voor computersystemen. De hiervoor gebruikte tapes worden DDS genoemd.
Data
Informatie. Iedere serie van 1 of meer bits, tekens of objecten die enige vorm van betekenis weergegeven. Data wordt verwerkt en opgeslagen door computers.
Datarecovery
Datarecovery is het terughalen van gegevens van media dragers, zoals een harde schijf of USB-stick, die verloren lijken te zijn. Veelal staan deze verloren gewaande gegevens nog gewoon op de desbetreffende media drager, maar zijn zij door de een of andere reden niet direct meet opvraagbaar, waardoor deze via omwegen weer tevoorschijn moeten worden gehaald.
DDS
Digital Data Storage
DDS is een relatief populair back-upmedium voor middelgrote computersystemen gebaseerd op DAT. De banden en heet leesmechanisme zijn fysiek gelijk aan DAT, DDS tapes voldoen echter aan strengere normen dan DAT. Door de betere tapes en een foutcorrectiemechanisme is het mogelijk bestanden op te slaan en foutvrij weer terug te lezen.
Decryptie
Versleutelde gegevens kunnen ontcijferd of gedecodeerd worden door een Cipher zodat men de originele informatie weer bruikbaar terugkrijgt. Dit proces wordt decryptie genoemd.
Diskette
Een diskette of floppydisk is een opslagmedium voor software dat gebruikt wordt in een computer. Het medium is populair geworden als middel voor transport van data tussen verschillende computers of als extern geheugen. Nu wordt vooral de USB stick gebruikt.
Dual Layer
DVD met twee lagen informatie, door het toevoegen van een extra laag kan de DVD twee maal zoveel gegevens dragen. Een single layer dvd kan 4,7GB data bevatten, de dual layer DVD 8,5GB. Een standaard speelfilm wordt meestal op een dual layer DVD geperst, omdat een film vaak groter is dan de 4,7GB.
DVD
Digital Video Disk
Een dvd is een optische schijf met een diameter van 12 centimeter waarop met behulp van optische technologie digitale gegevens duurzaam kunnen worden opgeslagen. Men kan er 4,7GB aan data opzetten.
DVD+R
Digital Video Disc+Recordable
Standaard voor een DVD die eenmalig te beschrijven is, vergelijkbaar met een CD-R onder de CD-rom’s. DVD+R wordt door meer dan 95% van de bestaande DVD-spelers afgespeeld.
DVD+RW
Digital Video Disc+Rewriteable
Een standaard voor herschrijfbare DVD’s.
DVD-R
Digital Video Disc-Recordable
Standaard voor een DVD die eenmalig te beschrijven is, vergelijkbaar met een CD-R onder de CD-rom’s. DVD-R wordt door meer dan 90% van de bestaande DVD-spelers afgespeeld. Dit was ooit de meest compatible van alle DVD+ en DVD- formaten. Intussen is dit niet meer het geval; DVD+R is breder geaccepteerd.
DVD-RW
Digital Video Disc-Rewriteable
Een aanvulling op de DVD-R standaard zodat men ook hier herschrijfbare disks kan aanbieden. Dit formaat is niet erg compatible met de meeste DVD spelers.
Encryptie
Encryptie staat voor het coderen (versleutelen) van gegevens op basis van een bepaald algoritme.
EXT
Ext staat voor extended file system en is in 1992 geïntroduceerd. Het systeem is speciaal ontworpen voor het Linux-besturingssysteem. Ext fragmenteert nog minder snel dan NTFS maar moet na verloop van tijd ook gedefragmenteerd worden.
EXT2
Omdat ook ext enkele beperkingen kende werd gewerkt aan een opvolger van ext, ext2 genaamd. Dit bestandssysteem kon in 1993 voor het eerst gebruikt worden. Ext2 is sindsdien het primaire besturingssysteem geweest voor op Linux-gebaseerde systemen en wordt nog steeds gebruikt op USB-sticks en SSD-schijven. Dit laatste omdat ext2 geen journaling-capaciteiten heeft, wat het aantal schrijfacties verminderd, en dus de levensduur van een SSD kan verlengen.
EXT3
Ext3 is de opvolger van ext2 en een zogenaamd "journaling"-bestandssysteem. Dit betekent dat alle acties op de schijf is een journal (logboek) worden bijgehouden. Het grote voordeel hiervan is dat elke actie eerst naar het journaal gestuurd wordt alvorens daadwerkelijk op de schijf uitgevoerd te worden. Dit heeft positieve effecten op de betrouwbaarheid in het geval van stroomuitval. Een journal-item wordt pas verwijderd als de actie volledig uitgevoerd is. Wanneer de schijf uitvalt tijdens een schrijfactie is het mogelijk dat de data op de schijf corrupt is. Wanneer er gebruikt gemaakt wordt van een journal is de informatie nog aanwezig en kan deze later alsnog weggeschreven hebben. Een nadeel van dit systeem is dat er continu een journal bijgehouden moet worden dat het aantal lees- en schrijfacties vergroot ten opzichte van een non-journaling bestandssysteem.Ext3 heeft ook enkele nadelen waaronder beperkte terugwaartse compatibiliteit, geen mogelijkheid tot online-defragmentatie, slechte compressie en beperkte maximaal ondersteunde groottes
EXT4
Ext4 is de opvolger van ext3 en is in oktober 2008 verschenen. Ext4 neemt verbeteringen met zich mee ten opzichte van ext3, waaronder de ondersteuning van schijven tot 1 exabyte, snellere systeemcontrole en uitgebreidere terugwaartse en voorwaartse compatibiliteit.
FAT
File Allocation Table
FAT is een manier om de inhoudsopgave van een opslagmedium te beschrijven. Het opslagmedium kan een harde schijf, een floppy, etc. zijn. Microsoft gebruikt hiervan verschillende varianten, o.a. FAT-16 voor DOS en FAT-32 voor Windows 9x; deze laatste biedt ondersteuning voor grotere harde schijven.
Firewire
Firewire is een seriële computer bustechnologie ontworpen als vervanging van SCSI. Firewire heeft daarnaast een (zij het kleinere) plek veroverd in de computerwereld en consumentenelektronica naast USB2.0. De Firewire is tevens bekend onder de namen IEEE 1394, IEEE 1394b en iLink (merknaam van Sony).
Firmware
Firmware is software die in hardware ingeprogrammeerd is. Dit kan op eenmalige basis geschieden, maar moderne technieken zoals flashgeheugen maken het ook mogelijk om de firmware te vernieuwen. De EEProm wordt dan geladen met het nieuwe programma.Firmware wordt vaak gebruikt als besturingssoftware voor elektronica en ingebedde computersystemen waar een processor aanwezig is.
Flashgeheugen
Onder flashgeheugen verstaat men een niet-vluchtige vorm van extern geheugen op basis van de EEProm-techniek. Deze techniek maakt het mogelijk om d.m.v. één programmeeractie op verschillende plekken in het geheugen te schrijven of te wissen. Flashgeheugen is niet-vluchtig geheugen: het behoudt de data als de spanning wordt afgezet. Wordt gebruikt in USB sticks.
Floppydisk
- Zie Diskette -
Formatteren
Formatteren is het softwarematig indelen van een diskette, harddisk, cd of ander opslagmedium in sporen en sectoren. Daarbij wordt tevens een lege inhoudsopgave gecreëerd. Formatteren is noodzakelijk om een disk te kunnen beschrijven. Tegenwoordig zijn alle diskettes bij aankoop al geformatteerd.
Gb
Gigabit
Ongeveer 1 miljard bits, om precies te zijn 2 tot de macht 30 bits, of te wel 1.073.741.824 bits.
GB
Gigabyte
GB is een eenheid van informatie. Ongeveer 1 miljard bytes, om precies te zijn 2 tot de macht 30 bytes, of te wel 1.073.741.824 bytes.
GHz
Gigahertz
De GHz is een tot het SI behorende afgeleide eenheid. Een gigahertz is gelijk aan 109 Hz, ofwel 1.000.000.000 hertz.
Gigahertz
- Zie GHz -
GPU
Graphics Processing Unit
Een GPU is een processor die gebruikt wordt voor alle videotaken. Hiermee neemt hij deze taken van de CPU over. Deze processor bevindt zich meestal op een videokaart.
Harde schijf
Een harde schijf is een vorm van extern geheugen, een elektromechanisch computeronderdeel waarop gegevens bewaard kunnen worden. Met de aanduiding harde schijf kan men de eigenlijke schijf bedoelen waarop in de vorm van magnetisch polarisatie de gegevens zijn geschreven, maar meestal bedoelt men het hele apparaat met schijven, lees- en schrijfkoppen en besturingselektronica, samen in één behuizing. In IT-documentatie wordt de term vaste schijf gebruikt, omdat de schijf vast in de computer gemonteerd wordt.
Hardware
Met hardware (ook wel: apparatuur) worden in de computertechniek alle fysieke componenten aangeduid die in een computer een rol spelen.
Hot Pluggable
- Zie Hot Swappable -
Hot-Spare
Speciale functie van een RAID-controller, waarbij de periode van kwetsbaarheid van een systeem voor de uitval van een tweede schijf zo kort mogelijk wordt gehouden. Hiervoor wordt er een hot-spare schijf toegevoegd aan de RAID, welke als reserve naast de schijven wordt geïnstalleerd. Wanneer er een schijf uitvalt binnen de RAID, zal de RAID-controller direct beginnen met het reconstrueren van de gegevens.
Hot Swappable
Ook wel hot plugging genoemd, refereert aan het loskoppelen van computerapparatuur of –onderdelen terwijl het systeem in bedrijf is. Door het hot swapping wordt het mogelijk om bijvoorbeeld S.ATA harde schijven (in een RAID configuratie) of externe apparatuur zoals digitale camera’s toe te voegen of te verwijderen zonder dat het nodig is om het systeem uit te schakelen en later opnieuw in te schakelen. Een apparaat dat hot swapping ondersteunt, wordt ook wel Hot Swappable genoemd.
HVD
Holographic Versatile Disc
De HVD is een opslagmedium voor informatie. Dit medium moet nog een plaats veroveren tussen de gevestigde media zoals Cd-rom en DVD. Het is een mogelijke opvolger van de gewone DVD en als alternatief van de Blu-Ray Disc en HD DVD.
Hz
Hertz
Een maat voor snelheid. 1Hz betekent 1 maal per seconde. 1MHz of 1 megahertz betekent 1.000.000 maal per seconde.
IDE
Integrated Drive Electronics
- Zie ATA -
Interface
Een interface is een intermediair waarmee twee systemen met elkaar communiceren.
Mens en machine kunnen (nog) niet zonder problemen met elkaar communiceren. Zo is de informatie die voor een mens begrijpelijk is (bijvoorbeeld woorden en beelden) niet hetzelfde als de informatie van bijvoorbeeld een computer (enen en nullen). Hier hebben ze een interface voor nodig. Een interface zet informatie van het ene systeem om in begrijpelijke en herkenbare informatie van een ander systeem.
Jaz disk
De Jaz schijf was een verwisselbaar schijf opslag systeem, geïntroduceerd door Iomega in 1995. Het systeem is inmiddels stopgezet.
De Jaz schijven werden oorspronkelijk uitgebracht in een 1GB (Er was ook een 540MB variant maar deze is nooit uitgebracht) en 3,5” versie, wat een grote capaciteits stijging was ten opzichte van het meest populaire Iomega product tot dan toe: De Zip schijf. De Jaz schrijf draaide alleen de SCSI interface (de IDE interne versie is zeldzaam), maar een adapter zoals de Jaz Traveller zorgde ervoor dat de schijf verbonden kon worden met een standaard Parallel Poort. De capaciteit is later omhoog gebracht naar 2 GB.
JBOD
Just a Bunch of Disks
De schijven worden als twee afzonderlijke schijven gezien en kunnen ook als zodanig gebruikt worden. Dit is een vorm van RAID.
Koppen
De koppen van een harddisk zijn verantwoordelijk voor het lezen en wegschrijven van de gegevens. Om gegevens weg te schrijven wordt er een klein stroompje door de kop gestuurd. Hierdoor wordt het patroon van de magnetische laag op de plaat iets aangepast en zijn de gegevens opgeslagen. Bij het lezen gebeurt het omgekeerde: de kop tast de magnetische gegevens op de platter af en zet deze weer om in kleine stroompjes. De kop hangt op een kleine afstand boven de platter: hierdoor treedt er nauwelijks slijtage op.
LightScribe
LightScribe is een optische schrijftechniek die gebruikt maakt van speciaal gecoate, cd’s en dvd’s om lasergeëtste labels te maken. Het is een technologie uitgevonden door Hewlett-Packard, maar verschillende hardware producenten hebben al licenties verworven om deze technologie ook te gebruiken.
Het oppervlak van LightScribe schijf is bedekt met een reactief laagje dat van kleur verandert wanneer het licht absorbeert van een 780nm infrarood laser. Deze labels blijven jaren goed als je ze in gewoon daglicht zou leggen, maar meestal worden optische media in het donker bewaard zodat de labels zeker meer dan een paar jaar stand houden. LightScribe-oppervlakten zijn in veel kleuren te verkrijgen.
LVD
Low Voltage Differential
LVD is een signaaltechniek om met hoge snelheid (relatief) grote afstanden af te leggen. Het signaal wordt als ‘verschil in spanning’ overgedragen.
Magneetkop
Een magneetkop (ook wel: leeskop of schrijfkop genoemd) is een onderdeel dat gebruikt wordt voor het lezen en schrijven van magnetische informatie-, geluids- en beelddragers.
Bij het beschrijven van een opslagmedium zoals een geluidsband, videoband of harde schijf werkt de magneetkop als elektromagneet en magnetiseert het een laag van hardmagnetisch materiaal. Bij het lezen induceert deze magnetisering op haar beurt een geringe spanning op de magneetkop. Voor het uitwissen wordt bij analoge media een afzonderlijk wiskop gebruikt die alleen voor de opwekking van een hoogfrequent wisselveld dient die de magneetband ontmagnetiseert.
Mb
Megabit
afgekort Mbit (soms ook als Mb) is 1000 kilobit ofwel 1.000.000 bit.
Er wordt nog steeds veel gerekend met 1 Mbit = 1024 kbit, waarbij 1 kbit = 1024 bit. 1 Mbit is dan 1.048.576 bits. Dit gebruik wordt ontraden sinds er een nieuwe standaard is voor binaire voorvoegsels. 131.072 kB (of 128 kibibyte) heet nu een mebibit, afgekort Mibit. Omdat er veel gerekend wordt met 1 Mbit = 1.048.576 bits, bestaat er nog steeds verwarring.
MB
MegaByte
Een megabyte, afgekort MB, is gelijk aan 1000 kilobytes ofwel 1.000.000 bytes. Een byte bestaat in deze context uit 8 bits.
Er wordt nog steeds veel gerekend met 1 MB = 1024 kB, waarbij 1 kB = 1024 B. Eén megabyte is dan 1.048.576 B (220 B). Dit gebruik wordt ontraden sinds er een nieuwe standaard is voor binaire voorvoegsels. Nu heet 220 B een mebibyte, afgekort MiB. Omdat er veel gerekend wordt met 1 MB = 1.048.576 B, bestaat er nog steeds verwarring.
Megahertz
- Zie MHz -
MHz
Megahertz
Frequentie indicator, de eenheid heeft het symbool MHz. Een megahertz is gelijk aan 106 Hz, ofwel 1 000 000 hertz
Minidisc
De minidisc is een in 1991 door Sony geïntroduceerd digitaal medium dat oorspronkelijk bedoeld was om de gewone muziekcassette te vervangen. De minidisc bestaat in twee uitvoeringen: een magneto-optische versie om te beschrijven en te lezen en een optische versie om alleen te lezen.
MO-Disk
MO-Disk is een 5.25 inch optische magneet-disk. Ideaal voor professionele opslagtoepassingen, zoals DTP, beeldverwerking, financiële dossiers, medische diagnostiek en uitwisseling van multimedia gegevens.
Moederbord
Een moederbord (in een personal computer; ook wel systeembord of mainbord of kortweg mobo) is een printplaat met elektronica waarop een aantal andere (insteek-) printplaten gemonteerd kunnen worden (vandaar de naam).
NAS
Network Attached Storage
NAS staat voor een opslagmedium dat op het netwerk aangesloten is. Dit systeem maakt gebruik van het TCP/IP protocol voor de dataoverdracht. NAS-apparaten zijn in feite volwaardig fileservers. Bij NAS wordt het bestandssysteem beheerd vanuit het NAS-systeem zelf.
NAS-systemen kunnen gebruikmaken van meerdere harde schijven die vaak in RAID staan.
Netwerkkaart
Een netwerkkaart is een hardware-onderdeel in een computer, nodig om die computer deel te laten uitmaken van een computernetwerk. Soms is de netwerkkaart een aparte insteekkaart, maar tegenwoordig maakt de techniek meestal standaard deel uit van het moederbord van de computer (onboard) en is er geen sprake meer van een aparte netwerkkaart.
NFS
Network File System
Het NFS is een netwerkbestandsysteem dat oorspronkelijk werd ontworpen door Sun Microsystems. NFS maakt het mogelijk om bestanden op te vragen over het netwerk op dezelfde manier als men dit zou doen voor bestanden op de lokale schijf.
NFS bestaat enkel uit een bestandsysteem en heeft niets te maken met procesbeheer of geheugenbeheer.
NTFS
New Technology File System
NTFS is het bestandssysteem dat gebruikt wordt door Microsoft Windows NT en zijn opvolgers (Windows 2000, Windows XP, Windows Server 2003, Windows Vista, Windows Server 2008 en Windows 7). Dient als vervanging voor het oudere FAT bestandssysteem dat MS-DOS gebruikte.
Opslag
Opslag en beheer van informatie zijn essentieel voor de dagelijkse bedrijfsvoering. Aspecten die een rol spelen zijn onder andere de bewaartermijn van informatie, toegang tot en snelheid waarmee gegevens benaderd kunnen worden.
Optical Disk
Opslagmedium dat onder andere worden gebruikt voor het maken van back-ups. Deze variant op de CD-rom is net zo groot als de laserdisk en is digitaal.
Optical Drive
De hardware waarmee optische disks gelezen kunnen worden. Dit kunnen CD-rom’s, WORM’s en MO-diskettes zijn.
Parity
De parity bit is de eenvoudigste foutdetecterende code voor digitale gegevens, die wordt toegepast in computerapparatuur en in de telecommunicatie.
Onder parity wordt in dit verband verstaan: het even of oneven zijn van een getal. Een parity bit geeft aan of een binaire code een even of oneven aantal logische enen heeft.
In sommige RAID-configuraties worden parity bits toegepast, omdat hier wel kan worden vastgesteld welk van de bits fout is kan de parity in dit geval wel gebruikt worden om de ontbrekende gegevens te herstellen.
PATA/P-ATA
Parallel-ATA
- Zie ATA -
Platter
De gegevens worden opgeslagen op een aantal ronde schijven, ook wel platters genoemd. Deze platen zijn gemaakt van metaal of glas, en aan beide kanten voorzien van een magnetische laag. De gegevens worden magnetisch op platters opgeslagen. Een harddisk kan meerdere platters bevatten.
Printplaten
Een printplaat is een drager voor elektronische componenten, waarbij de koperen bedradingen, genaamd sporen, op de drager zijn aangebracht, veelal met frees- of etstechnieken. Een ander woord voor printplaat is gedrukte bedrading of –schakeling. De Engelse benaming voor printplaat is Printed Circuit Board (PCB)
Processor
Een processor, ook wel CPU (Engels: Central Processing Unit) of in het Nederlands Centrale VerwerkingsEenheid (CVE) genoemd, is het hart van een computer. De processor doet alle rekenkundige bewerkingen die nodig zijn om de software van de PC te laten draaien.
RAID 0
Data wordt verdeeld over twee of meerdere aanwezige schijven. Doordat hierbij de werkbelasting wordt verdeeld over de twee of meerdere schijven wordt de overdrachtsnelheid aanzienlijk verhoogd.
RAID 1
Data wordt op twee of meerdere schijven weg geschreven. Hierdoor is altijd een identieke back-up indien één schijf defect raakt. Hierin zijn twee versies zoals hieronder aangegeven.
RAID 3
RAID-3 werkt bijna hetzelfde als RAID-2 met het verschil dat men een aparte schijf gebruikt voor het opslaan van een berekende parity voor de Hamming Error Correct Code. Ook hier wordt parallel gewerkt zoals dat bij striping in RAID-0 gebeurt. De parity wordt per setje bytes berekend en opslagen. Als een disk uitvalt, kan men terug berekenen wat de verloren byte had moeten zijn. Door deze parity data kan een RAID-3 systeem echter vaak niet gelijktijdig schrijven en lezen.
RAID 4
RAID-4 is identiek een RAID-3 maar nu wordt de parity niet per byte maar per blocks (stripe) berekend. Een dergelijke Block is bijvoorbeeld 32 of 64 kilobyte groot. Hierdoor kan gelijktijdig geschreven en gelezen worden mits er geen overlapping plaats vindt. Wel is het zo dat de schijf die voor de parity gebruikt wordt, voor iedere schrijfactie aangesproken moet worden en dus een snelheidsbeperkende factor is.
RAID 5
RAID-5 werkt identiek aan RAID-4, met het verschil dat de parity blocks niet op een enkele schijf opgeslagen worden maar verdeeld over de schijven in de Array. Hierdoor geldt het nadeel van de parity schijf die de snelheid beperkt dus niet meer. In de praktijk wordt RAID-5 dan ook vaak toegepast in tegenstelling tot de andere RAID varianten met parity.
RAID 6
RAID-6 is te vergelijken met RAID-5 maar gebruikt twee parity blocks die verdeeld worden over alle schijven. De effectief bruikbare ruimte neemt dan ook met twee schijven af. De parity berekening is veel complexer dan voor RAID-5 en is alleen op een beperkt aantal RAID-controllers beschikbaar. Hiermee kunnen dan wel twee willekeurige schijven falen.
RAID 10
RAID 01, RAID 1+0, RAID 0+1
Een combinatie van RAID 1 en RAID 0. In principe is het gewoon een som van beide technieken en maakt RAID 10 gebruik van zowel striping als mirroring. Dit gebeurt in de meest eenvoudige vorm. Er worden twee schijven gebruikt om striping toe te passen en deze schijven worden gemirrord naar twee andere schijven. Je hebt dus vier (identieke) harde schijven nodig om een RAID 10-opstelling te maken. Het resultaat is een razendsnel en veilig systeem, met de helft van de capaciteit van alle vier schijven samen.
SAS
Serial Attrached SCSI
De huidige SCSI aansluitingen welke er identiek uitzien als de S.ATA aansluitingen.
Moderne SCSI variant.
S.ATA
Serial Advanced Technology Attachment
S.ATA is een computerbus ontworpen voor het transport van gegevens tussen de computer en de harde schijf. S.ATA is de opvolger van de Parallel-ATA/PATA/P-ATA/ATA of IDE-bus. S.ATA gebruikt dunnere kabels dan de flatcables van ATA, waardoor er meer ruimte is in de computerkast. Hierdoor is een betere koeling mogelijk. De kabels kunnen niet omgekeerd worden aangesloten, zoals bij veel vooral oudere IDE kabels het geval is. Verder is er geen sprake meer van een gedeelte bus zoals bij IDE. Hierdoor is er geen onderscheid mee tussen master en slave disks. Moderne aansluiting.
SAN
Storage Area Network
In de IT is een SAN een architectuur die dient als koppeling tussen servers en opslagapparaten op zo’n manier dat het voor het besturingssysteem lijkt alsof het opslagapparaat direct is aangesloten. Omdat de servers en opslag fysiek van elkaar zijn losgekoppeld is het beheer van het opslagsysteem eenvoudig uit te voeren zonder de server uit bedrijf te nemen. Ook kan een SAN-systeem met redundante opslag uitgerust worden.
SCA
Single Connector Attachment
Stekkervariant voor SCSI met een 80-polige stekker voor zowel de databus als de stroomvoorziening.
SCSI
Small Computer System Interface
SCSI is de afkorting van Small Computer System Interface. SCSI is een controller-technologie die vooral gebruikt wordt om harde schijven en randapparaten zoals DVD-spelers en tapestreamers te koppelen aan servers. Door de komst van Firewire en USB is de technologie wat naar de achtergrond verdrongen. Deze technologie wordt nog nu steeds gebruikt op wat zwaardere systemen, zoals servers, workstations en minicomputers. De interface bevat een parallelle databus die 8 (Centronics) of in latere uitvoeringen 16 bits breed is. De 8 bits uitvoering gebruikt een 50 aderige kabel, voor 16 bits zijn dit 68 aderige kabels. In de loop van de tijd zijn er verschillende ontwikkelingen geweest, die alle nog toegepast worden. SCSI sytemen zijn ontwikkeld om 24 uur per dag aan te staan en zijn daardoor bijzonder degelijk en betrouwbaar. Hieronder een beknopt overzicht van de verschillende technieken. De laatste ontwikkeling heet overigens SAS: Serial Attached SCSI. Hierbij worden de gegevens serieel vervoerd.
Naam Snelheid (MB/s) databits aansluitpennen maximale lengte
SCSI 5 8 25/50 6m
SCSI-2, Fast SCSI 10 8 50 1,5m - 3m
Ultra SCSI 20 8 50 1,5m - 3m
Ultra Wide SCSI 40 8 68 12m (LVD)
Ultra2 Wide SCSI 80 8 68 1,5m - 3m
U160, Ultra3 160 8 68 12m (LVD)
U320 320 8 68 12m (LVD)
-LVD (Low Voltage Differential) is een bepaalde signaaltechniek om met hoge snelheid (relatief) grote afstanden af te leggen. Het signaal wordt als “verschil in spanning” overgedragen.
-Ultra Wide SCSI, Ultra2 Wide SCSI, U160 en U320 worden ook geleverd in een SCA uitvoering (Single Connector Attachment). Deze modellen zijn speciaal gemaakt om de eventuele defecte schijf te kunnen vervangen zonder dat het systeem down gebracht hoeft te worden. Vandaar dat SCA-modellen vaak worden toegepast in RAID-systemen (Redundant Array of Independant Disks).
Verschillende connectors:
.
Software
Software is een Engelse term voor alle computerprogramma’s, bibliotheken en bijbehorende data die niet aanwezig zijn bij het starten van een computer maar achteraf kunnen worden geladen.
Solid State Disk
Een Solid State Disk is een toestel om gegevens te bewaren met behulp van niet-vluchtig geheugen zoals flashgeheugen. De SSD’s worden voornamelijk gebruikt in toepassingen waar traditioneel een harde schijf gebruikt werd maar waar de omgevingsomstandigheden niet optimaal zijn (industrie, machines, transportmiddelen, notebooks). Er zijn vier grote voordelen aan te wijzen boven de traditionele hard disks:
Geluid - Solid State Disks, of Solid State Flash Disks, werken volledig geluidloos. Er zijn geen draaiende onderdelen.
Warmte - de warmteontwikkeling in Solid State Disks is factoren minder dan in traditionele hard disks, ook weer omdat er geen draaiende onderdelen zijn.
Gewicht - het gewicht van Solid State Disks is veel lager dan dat van traditionele hard disks: de solid state disk is voornamelijk van kunststof vervaardigd.
Trillingsgevoelig - aangezien er geen gevoelige platters-met-op-50 nanometer-een-leeskop aanwezig zijn, hebben trillingen of schokken weinig tot geen invloed op de werking.
Spindel
De platters moeten heel snel ronddraaien om de gegevens snel genoeg te kunnen lezen of schrijven. Daarom zijn platters vastgemaakt aan een spindel, die snel ronddraait. Afhankelijk van het model van de harde schijf draaien de platters tussen de 4200 en 15.000 rondjes per seconde.
SSD
Solid State Disk
- Zie Solid State Disk -
Videokaart
Een videokaart of grafische kaart is de interface tussen een computer en het beeldscherm en is in de computer aangebracht. Het belangrijkste onderdeel van de kaart is de GPU.
Virus
Een computervirus is een vorm van schadelijke software. Het is een computerprogramma dat zich in een bestand kan nestelen, bijvoorbeeld in bestanden van een besturingssysteem. Computervirussen worden als schadelijk beschouwd, want ze nemen schijfruimte en computertijd in beslag van de besmette computers; in ernstige gevallen kunnen ze in de computer schade aanrichten (zoals het wissen en verspreiden van (gevoelige) gegevens).
WLAN
Wireless Local Area Network
WLAN (afgekort) geeft toegang tot het net. WLAN is vooral onder de term Wi-Fi bekend geworden. Een snellere opvolger waaraan nog gewerkt wordt is WiMAX.
WORM
Write once Read Many
WORM verwijst naar computer data opslag systemen en data opslag media, welke éénmaal beschreven kunnen worden maar meerdere keren kunnen worden uitgelezen. WORM bestaan niet uit de originele Compact Discs of Cd-rom’s maar worden geperst uit master disks en zijn niet schrijfbaar door een computer.
Zipdisk
Een zipdisk is een opslagmedium voor een computer. Het is een schijf die wat dikker is dan een 3.5 inch diskette. Een zipdisk en een gewone floppydisk zijn niet uitwisselbaar: de computer heeft voor het gebruik van een zipdisk een speciale zipdrive nodig. Een zipdisk past niet in een diskettestation en omgekeerd. Het voordeel van een zipdisk ten opzichte van een cd-rom is dat een zipdisk beschreven en gewist kan worden zoals een harde schijf en diskette, en daarom niet speciaal gebrand hoeft te worden. Groot nadeel is dat de zipdisk geen algemeen gebruikt medium is geworden.